ალექსანდერ ნტოკოსა და ევგენი კასპერსკის საერთო აზრების შესახებ

ჩემს ქინდლში მივაგენი ძველ დაბუკმარკებულ, Wired-ის ვრცელ სტატიას ევგენი კასპერსკის შესახებ. საკმაოდ საინტერესო საკითხავი იყო, მაგრამ ერთი ეპიზოდი განსაკუთრებით დამამახსოვრდა, რომელსზეც უფრო ვრცლად ქვემოთ დავწერ.

ინტერნეტის მართვაზე (internet governance) ორიოდ სიტყვით ვიტყვი, რომ საერთაშორისო არასამთავრობო ორგანოების მეშვეობით, ამერიკასა და “დასავლეთის” ქვეყნებს გადამწყვეტი გავლენა აქვთ ინტერნეტის განვითარების როგორც ტექნიკურ, ისე სოციო-პოლიტიკურ ასპექტებზე. შეგვიძლია ვთქვათ, რომ ამჟამად ეს გავლენა გამოიხატება თავისუფალ და ყველასთვის ხელმისაწვდომ ინტერნეტში. ჩინეთი და რუსეთი კი გაეროს (უფრო კონკრეტულად კი, მისი ერთ-ერთი ორგანოს ITU-ს – International Telecommunication Union) გავლით ცდილობენ ინტერნეტის მართვაზე ამერიკისა და ევროპის გავლენის შესუსტებასა და თავიანთი მთავრობების გავლენის ზრდას.

ზემოთ ხსენებულ სტატიაში, სხვა მრავალ საყურადღებო პუნქტთან ერთად, ნახსენები იყო თუ როგორ ლობირებს ევგენი კასპერსკი ინტერნეტში ნებისმიერი მომხმარებლისთვის “პასპორტის” იდეას “უსაფრთხოებისა” და “მოქალაქეთა დაცვის” მოტივით. “ინტერნეტ-პასპორტი” უნდა იყოს მომხარებლის ერთგვარი ID ინტერნეტში – რისი მიხედვითაც გადაწყდება მიეცემა მას თუ არა წვდომა რომელიმე რესურსთან. ამას გარდა, გაადვილდება ინტერნეტში მომხმარებელთა ქმედებების ტრეკინგი (რომელიც, ცხადია, თავად მომხმარებლების უსაფრთხოებისთვის უნდა გაკეთდეს 🙂 )

ITU-ს მაღალჩინოსანი ალექსანდერ ნტოკო მხარს უბამს კასპერსკის და მოჰყავს შემდეგი მაგალითი: ბანკში რომ მივდივართ, ხომ არავის ვუმალავთ ჩვენს სახეს და ონლაინშიც ასე უნდა იყოსო. ნტოკომ ეს აზრი Kaspersky-ს მიერ კანკუნში ორგანიზებულ Kaspersky Lab Cyber Conference-ზე გამოთქვა 2012 წელს (უფრო დაწვრილებით წაიკითხედ zdnet-ის სტატიაში).

ნტოკოს მიერ მოყვანილი ანალოგი არაადეკვატურია. როდესაც ბანკში მივდივართ, ჩვენ ჩვენს ვინაობას მხოლოდ ბანკის თანამშრომელს ვუმხელთ სერვისის მიღებისთვის. ხოლო დანარჩენს მოქალაქეებს, რომლებიც ბანკის რიგში დგანან თუ ქუჩაში სეირნობენ, ანგარიშს არ ვაბარებთ.

ზუსტად იგივე ხდება ამჟამად ონლაინშიც – როდესაც ინტერნეტ ბანკინგს ვიყენებთ, ბანკს ჩვენ ვინაობას აუთენთიფიკაციის მეშვეობით (როგორც წესი, იუზერნეიმი და პაროლი) ვუდასტურებთ (რის შემდეგაც წვდომა გვაქვს ჩვენს ანგარიშთან და შეგვიძლია განვახორციელოთ იგივე ქმედებები, რაც ფილიალში მისვლისას შეგვეძლებოდა). და არ არსებობს საჭიროება სხვა ვინმესთან/რამესთან გავიაროთ აუთენთიფიკაცია.

ამ ეპიზოდმა კიდევ ერთხელ გამახსენა სამწუხარო რეალობა, რომ ხშირ შემთხვევაში თანამედროვე ტექნოლოგიებზე გადაწყვეტილების მიმღებები (მათ შორის დასავლეთის ქვეყნებშიც) არიან პირები, რომლებიც:

ა) საერთოდ არ არიან გათვითცნობიერებული როგორც მუშაობს ინტერნეტი, თანამედროვე ტექნოლოგიები და თავში მოსდით არაადეკვატური აზრები (მაგალითად, ერთ-ერთმა ამერიკელმა მაღალჩინოსანმა ინტერნეტი განმარტა როგორც “ერთმანეთთან შეერთებული ტუბები”);

ბ) კარგად იციან რასაც ლაპარაკობენ და სურთ გაუთვითცნობიერებელი მომხმარებლების (მოქალაქეთა დიდი ნაწილი) შეცდომაში შეყვანა;

ამ ორიდან რომელია ნტოკო არ ვიცი. მაგრამ არაადეკვატური ანალოგიების მოყვანა, “უსაფრთხოებასა” და ეთიკის ნორმებზე აპელირება კი საიმედო ხერხია საკითხში არც თუ ღრმად ჩახედული ადამიანების შესაცდენად.