Cyber Security To-Do List უკრაინისა და საქართველოსთვის

CCD_COE2015 წელს ნატოს კიბერ თავდაცვის თანამშრომლობის ცენტრმა (Cooperative Cyber Defence Centre of Excellence) რუსეთის-უკრაინის (კიბერ) კონფლიქტზე გამოაქვეყნა კვლევა Cyber War in Perspective: Russian Aggression Against Ukraine. შეგიძლიათ იხილოთ CCDCOE-ს საიტზე.

გლიბ პახარჩენკოს სტატიაში Cyber Operations at Maidan: A First-Hand Account (გვ. 59-66) მოყვანილი იყო რეკომენდაციები უკრაინის მთავრობისთვის კიბერ ომის მიმდინარეობისა და არსებული შედეგების გათვალისწინებით. ვფიქრობ, იგივე რეკომენდაციები მიესადაგება საქართველოსაც.

  • ქართული კიბერ სივრის ბოტნეტებისა და კონფიგურაციის სისუსტეების (NTP, DNS. . .) მქონე სერვერებისგან გაწმენდა;
  • კრიტიკული ინფორმაციული ინფრასტრუქტურიდან არალეგალური და პირატული პროგრამული უზრუნველყოფის ამოძირკვა;
  • კრიზისული სიტუაციებისათვის ინფორმაციულ ტექნოლოგიებზე დამოკიდებულების შემცირება;
  • ოპერაციული განგრძობადობის სტანდარტების შემოღება მედიისა და ტელეკომუნიკაციის სფეროში;
  • ინფორმაციის კონფლიქტის ზონაში მცხოვრები მოქალაქეებისადმი მიტანის მექანიზმის შემუშავება;
  • ანტი-DDoS გადაწყვეტილებების დანერგვა მნიშვნელოვანი ინტერნეტ რესურსებისათვის;
  • ქვეყნის მასშტაბით ინტერნეტთან წვდომის რამდენიმე დამოუკიდებელი წყაროდან მიღება;
  • ინტერნეტ კავშირის კვანძებში (national traffic exchange) ფილტრაციის მექანიზმის დანერგვა;
  • კიბერ შეტევების მუდმივი მონიტორინგის, გამოძიების, ინფორმაციის გაზიარებისა და კვლევის კულტურის განვითარება;
  • კომუნიკაციისა და სხვა ინფორმაციის არაავტორიზებული მოსმენისა და მოგროვების წინააღმდეგ საზოგადოებრივი ცნობიერების ამაღლება და საზოგადოებრივი კონტროლის განვითარება;
  • კრიზისულ სიტუაციებში ინფორმაციის განადგურებისა და კატასტროფული შემთხვევებიდან აღდგენის შესაძლებლობების განვითრება;
  • სამხედრო და სამართალდამცავ სამსახურებში კიბერ ოპერაციების ჩატარებისა და კომპიუტერული ექსპერტიზის შესაძლებლობების განვითარება;
  • რუსეთიდან მოწოდებული IT სერვისებისა და აღჭურვილობის უსაფრთხოების უზრუნველყოფა;

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *